Odcienie istotności. Co pokazuje najnowszy raport EFRAG. - ESG

Zuzanna Koszewska
Senior ESG Consultant

EFRAG opublikował drugą edycję raportu State of Play (2026), analizującego, jak europejskie firmy realnie stosują standardy ESRS. Podstawą analizy było 905 poddanych atestacji oświadczeń zrównoważonego rozwoju za rok obrotowy 2025, ocenionych według 18 pytań obejmujących standardy przekrojowe, środowiskowe, społeczne i ładu korporacyjnego. To pierwszy moment, w którym możemy porównać dwa pełne cykle raportowania ESRS.

Obraz makro

E1 Klimat (99%), S1 Własna kadra (99%) i G1 Postępowanie w biznesie (95%) pozostają najczęściej uznawanymi za istotne tematami, niezależnie od sektora i kraju. 82% firm zaktualizowało ocenę podwójnej istotności (DMA) względem poprzedniego roku (cała próba). Wśród spółek niefinansowych dominuje podejście hybrydowe (66%), przed oddolnym (30%). Podejście odgórne, akcentowane w trwającej rewizji ESRS, pozostaje marginalne (4%).
Plany transformacji klimatycznej dojrzewają: odsetek firm je ujawniających wzrósł z 55% do 69%, a 57% raportuje cele dekarbonizacyjne spójne ze ścieżką 1,5°C. Nowe dane społeczne i z obszaru postępowania w biznesie w spółkach niefinansowych: nieskorygowana luka płacowa 11,9%, polityki praw człowieka w 90% firm oraz kryteria ESG przy wyborze dostawców w 82%.

Istotność nie jest uniwersalna

Porównując dla jakiego odsetka firm dany temat jest istotny w różnych sektorach, widać wyraźnie: istnieje wspólny rdzeń istotności, ale też szeroki margines, który definiuje sektor.

Rdzeń wspólny dla wszystkich to Klimat (E1), Własna kadra (S1) i Postępowanie w biznesie (G1). Powszechne stało się również raportowanie tematów związanych z Pracownikami w łańcuchu wartości – zrobiło to 77% spółek niefinansowych.

Wyłaniają się natomiast sektorowe niuanse dla spółek niefinansowych:

Różnorodność biologiczna (E4): 43% w całej próbie, ale 76% w energetyce i 64% w budownictwie.
Zanieczyszczenia (E2) kulminują w transporcie (74%), górnictwie i wydobyciu (77%) oraz przetwórstwie przemysłowym (64%).
Woda i zasoby morskie (E3) to najrzadziej raportowany standard środowiskowy, jednak raportują go przede wszystkim spółki z sektora przetwórstwa przemysłowego (54%) oraz górnictwa i wydobycia (52%)
Gospodarka o obiegu zamkniętym (E5) jest wysoka w skali całej próby (77%), z rekordową wartością 90% w budownictwie.
Społeczności lokalne (S3): 34% ogółem, ale 81% w energetyce.

Link do raportu

Struktura IRO: klimat jako ryzyko, ludzie jako szansa

Raport rozkłada też średnią liczbę istotnych oddziaływań, ryzyk i szans (IRO) na typy. Dla spółek niefinansowych średnia to 31,6 IRO na organizację, przy czym E1, S1 i G1 odpowiadają razem za ponad połowę wszystkich zidentyfikowanych pozycji.

Ciekawszy jest jednak charakter tych IRO. Rozkładają się one wzdłuż wyraźnej osi:

Oddziaływania koncentrują się na ludziach. S1 Własna kadra skupia ich najwięcej w obie strony: średnio 2,4 pozytywne 2,7 negatywne wpływy na jednostkę niefinansową.
Istotność finansowa koncentruje się na klimacie. E1 prowadzi zarówno w ryzykach (3,1), jak i w szansach (2,0).
Ryzyka dominują nad szansami: średnia liczba ryzyk to 11,3 względem 7,6 szans.

Klimat firmy postrzegają więc przede wszystkim przez pryzmat finansowy, a swoją kadrę jako obszar realnego wpływu na otoczenie.

Jakie są kluczowe wnioski

Rdzeń raportowania został wyznaczony przez rynek, gra toczy się o resztę. Klimat, Własne zasoby pracownicze i Postępowanie w biznesie to dziś punkt wyjścia. O jakości raportu i o wiarygodności DMA decydują tematy „drugiego kręgu”, silnie zależne od sektora. Luka „6,4 kontra 3,3" to najważniejsza liczba w całym raporcie. Firmy identyfikują średnio 6,4 istotnych tematów, ale mierzalne cele wyznaczają tylko dla 3,3. To właśnie tam przesuwa się środek ciężkości dojrzałego raportowania. Wrócimy do tego tematu w dedykowanym poście.

Analiza podwójnej istotności (DMA)
W zależności od potrzeb organizacji, analiza podwójnej istotności może być przeprowadzona w różnym zakresie – od pełnego procesu odpowiadającego wymogom ESRS (wersja Full), po bardziej kompaktowe podejście, które skupia się na kluczowych priorytetach i angażuje mniej zasobów (wersja Light).
Raportowanie ESRS
Rzetelnie przeprowadzona analiza istotności i raportowanie zgodne z ESRS pozwalają jednak nie tylko spełnić wymagania prawne, ale też realnie zwiększyć wartość spółki, wzmacniając jej reputację, poprawiając dostęp do kapitału i budując zaufanie interesariuszy.